ନିର୍ବାଚନ ସଂସ୍କାର: ଗୋଟିଏରୁ ଅଧିକ ଆସନରୁ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱିତା କରିବା ଦ୍ୱାରା ହେବ ଜୋରିମାନା ନା ନିଷେଧାଦେଶ? ଜାଣନ୍ତୁ ସରକାରଙ୍କୁ କ’ଣ କହିଲେ ନିର୍ବାଚନ ଆୟୋଗ

ପ୍ରାୟ ଦୁଇ ଦଶନ୍ଧି ପୂର୍ବରୁ କରାଯାଇଥିବା ପ୍ରସ୍ତାବକୁ ପୁନଃକାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରି ନିର୍ବାଚନ ଆୟୋଗ ସରକାରଙ୍କୁ ଏହା କହିଛନ୍ତି ଯେ ଗୋଟିଏରୁ ଅଧିକ ଆସନରୁ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱିତାକୁ ବାରଣ କରିବା ପାଇଁ ଆଇନରେ ସଂଶୋଧନ କରାଯିବା ଉଚିତ୍। ଆୟୋଗ କହିଛନ୍ତି ଯେ ଯଦି ଏହା ହୋଇପାରିବ ନାହିଁ, ତେବେ ଏହି ଅଭ୍ୟାସକୁ ରୋକିବା ପାଇଁ ଭାରି ଜୋରିମାନା ପ୍ରଦାନ କରାଯିବା ଉଚିତ। ଜଣେ ପ୍ରାର୍ଥୀ ଦୁଇଟି ଆସନ ଜିତିଲେ, ଯଦି ଗୋଟିଏ ଖାଲି ହୁଏ ତେବେ ଉପ-ନିର୍ବାଚନ କରିବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହୋଇଥାଏ।

ଆଇନ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟର ବିଧାନସଭା ସଚିବଙ୍କ ସହ ହୋଇଥିବା କଥାବାର୍ତ୍ତାରେ ମୁଖ୍ୟ ନିର୍ବାଚନ କମିଶନର ରାଜୀବ କୁମାର ଏହି ନିର୍ବାଚନ ସଂସ୍କାର ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱାରୋପ କରିଛନ୍ତି। ଏହି ପ୍ରସ୍ତାବ ପ୍ରଥମେ 2004 ରେ ପ୍ରକାଶ ପାଇଲା | ନିର୍ବାଚନ ଆୟୋଗ ସହ ଜଡିତ ସମସ୍ୟାର ମୁକାବିଲା ପାଇଁ ବିଧାନ ପରିଷଦ ସରକାରଙ୍କ ନୋଡାଲ ଏଜେନ୍ସି ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥାଏ।

ସାମ୍ପ୍ରତିକ ନିୟମ କ’ଣ?

ବର୍ତ୍ତମାନ ନିର୍ବାଚନ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ, ଯେ କୌଣସି ପ୍ରାର୍ଥୀ ସାଧାରଣ ନିର୍ବାଚନରେ ​​ଦୁଇଟି ଭିନ୍ନ ଆସନରୁ କିମ୍ବା ଉପ-ନିର୍ବାଚନରେ ​​ଏକାଧିକ ସିଟ୍ କିମ୍ବା ଦ୍ୱି ବର୍ଷୀୟ ନିର୍ବାଚନରେ ​​ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱିତା କରିପାରିବେ। ଯଦି ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତି ଗୋଟିଏରୁ ଅଧିକ ଆସନରୁ ନିର୍ବାଚିତ ହୁଅନ୍ତି, ତେବେ ସେ ସମାନ ନିର୍ବାଚନମଣ୍ଡଳୀରୁ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ କରିପାରିବେ |

 ୧୯୯୬ ମସିହାରେ, ଲୋକ ପ୍ରତିନିଧି ଅଧିନିୟମକୁ ସଂଶୋଧନ କରି, ଏହା ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଥିଲା ଯେ କୌଣସି ବ୍ୟକ୍ତି ଏକ ନିର୍ବାଚନରେ ​​ଦୁଇଟିରୁ ଅଧିକ ଆସନରୁ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱିତା କରିପାରିବେ | ଏହି ସଂଶୋଧନ ପୂର୍ବରୁ ନିର୍ବାଚନ ଲଢିବା ପାଇଁ ଆସନ ସଂଖ୍ୟା ଉପରେ କୌଣସି ସୀମା ନଥିଲା। ୨୦୦୪ ରେ, ନିର୍ବାଚନ ଆୟୋଗ ପ୍ରସ୍ତାବ ଦେଇଥିଲେ ଯେ ଲୋକ ପ୍ରତିନିଧୀ ଅଧିନିୟମର କିଛି ବିଭାଗରେ ସଂଶୋଧନ କରାଯାଉ ଯାହା ଦ୍ବାରା କୌଣସି ପ୍ରାର୍ଥୀ ଗୋଟିଏ ଥରରେ ଦୁଇଟି ସିଟ୍ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱିତା କରିପାରିବେ ନାହିଁ।

ଜରିମାନା କେତେ ହେବା ଦରକାର?

ଜଣେ ଅଧିକାରୀ କହିଛନ୍ତି ଯେ ଯଦି ବର୍ତ୍ତମାନ ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ବଜାୟ ରଖାଯାଏ, ତା’ହେଲେ ଏପରି ଏକ ବ୍ୟବସ୍ଥା ରହିବା ଉଚିତ ଯାହା ଦ୍ବାରା ଉପ-ନିର୍ବାଚନ ହେଲେ ସେହି ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ଠାରୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଖର୍ଚ୍ଚ ଆଦାୟ କରାଯିବା ଦରକାର ଯାହାଙ୍କର ଇସ୍ତଫା ଦେବା ପରେ ଆସନ ଖାଲି ପଡିଛି।

ବିଧାନସଭା ଆସନକୁ ଉପ-ନିର୍ବାଚନରେ ​​୫ ଲକ୍ଷ ଟଙ୍କା ଏବଂ ଲୋକସଭାକୁ ଉପ-ନିର୍ବାଚନରେ ​୧୦ ଲକ୍ଷ ଟଙ୍କା ଜୋରିମାନା ମଧ୍ୟ ଦିଆଯିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତାବ ଦିଆଯାଇଛି। ଏହି ରାଶିରେ ଉପଯୁକ୍ତ ସଂଶୋଧନ କରାଯିବା ଉଚିତ ବୋଲି ଆୟୋଗ କହିଛନ୍ତି।